Frí sending 30 daga ánægjuábyrgð

Um víða veröld

Nafngjafarathöfn á sjöunda degi, hrískökur á þeim hundraðasta: fyrstu hátíðir ungbarna

Í Japan fær barnið oft nafn sitt á sjöunda degi og þess vegna er veislan þann dag einnig kölluð nafngjafarathöfn. Gyðingadrengir fá hebreskt nafn sitt á áttunda degi, en aðrar hátíðir bíða í mánuð eða, eins og í Kóreu, allt fram á hundraðasta dag. Ef fólk vill frekar fagna án kirkju má líta til Noregs, þar sem rúmlega 2.000 börn á ári fá veraldlega nafngjafarhátíð, navnefest.

Í Egyptalandi slá ættingjar á mortél við hlið barnsins

Hamza Ibrahim Muhammad var sjö daga gamall þegar ættingjar hans söfnuðust saman á heimili fjölskyldunnar utan við Mansoura, borg í Nílarósum. Foreldrar hans höfðu íhugað að aflýsa veislunni en fjölskyldan ákvað að halda í hefðina, ekki síst eftir erfiða byrjun Hamza með gulu og öndunarerfiðleikum.

Ættingi fór fremstur í göngunni og sló á mortél með mortélsstaut. Móðir Hamza, Israa Saad Diab, gekk yfir helgifórn og glóandi kol, og gestirnir drukku moghat, dýran jurtadrykk sem á að auka mjólkurframleiðslu hjá konum með barn á brjósti. Hamza svaf allan tímann, eins og bandaríska útvarpsstöðin NPR greindi frá í júlí 2011.

Veislan nefnist sebou’, sem þýðir ‚sá sjöundi‘. Samkvæmt NPR er það árþúsunda gamall egypskur siður að fagna barni sem hefur lifað fyrstu sjö daga ævinnar, og sebou’ var upphaflega nafngjafarathöfn. Hún á rætur í heiðni en hefur verið löguð að siðum múslima jafnt sem kristinna.

Egypski fréttavefurinn Egyptian Streets lýsir því hvernig þetta fer yfirleitt fram, jafnt fyrir stúlkur sem drengi og bæði í fjölskyldum múslima og kopta. Barnið er lagt í sigti. Áður stóð sigtið á háu borði, með hefðbundnum katli fyrir drengi og leirkönnum fyrir stúlkur, en nú er sigtið með barninu í sett á gólfið.

Eldri ættingjar, oftast amma, slá á koparmortél og þylja skipanir til barnsins um að hlýða foreldrum sínum. Konurnar brenna reykelsi og stíga yfir sigtið, sjö skref sem sögð eru halda illa auganu frá, og endurtaka „fyrsta skrefið í nafni Guðs, annað í nafni Guðs, ...“

Allur þessi hávaði í kringum sjö daga gamalt barn á sér ýmsar skýringar. NPR skrifar að háu hljóðin eigi að móta skapgerð barnsins og gera það hugrakkt. Egyptian Streets greinir frá einni kenningu um hvers vegna einmitt sjöundi dagurinn varð fyrir valinu: Forn-Egyptar eiga að hafa trúað því að nýburar byrji þá að þróa heyrnina. „Athöfnin sjálf snýst öll um að ráðleggja nýburanum um að verjast illum öndum, um að styrkja hann, um að gefa honum, þú veist, kjark og lífsvilja“, sagði Hania Sholkamy, mannfræðingur við American University in Cairo, við NPR.

Við aqiqah er hárið rakað og vegið á móti silfri

Á síðari árum hafa múslimar í Egyptalandi farið að fagna nýburanum með aqiqah, íslömsku athöfninni, skrifar Egyptian Streets. Hún fer einnig fram á sjöunda degi: kind er fórnað og kjötinu skipt á milli vina, ættingja og þeirra sem þurfa á því að halda.

Indónesíski fréttavefurinn detik útskýrir siðinn með hadith, einni þeirra frásagna sem hafðar eru eftir spámanninum Múhameð. Samkvæmt henni er drengur „í veði“ fyrir aqiqah sína, dýrið sem slátrað er á sjöunda degi, og sama dag fær hann nafn sitt og hárið er rakað. Önnur hadith sem vefurinn vitnar í segir að tveimur geitum sé slátrað fyrir dreng og einni fyrir stúlku. Meðal skilyrðanna sem vefurinn telur upp er að hárið sé vegið á móti silfri og að verðmæti þess sé gefið fátækum.

Fatwa-deild Jórdaníu, sem svarar spurningum almennings um íslömsk lög, var spurð hvort raka ætti hár nýfæddrar stúlku eða aðeins klippa það stutt. Svarið var að raksturinn væri sunnah, það er að segja ráðlagður, jafnt fyrir drengi sem stúlkur. Hárið skuli tekið með rakhníf en ekki skærum. Ef fólk óttast að meiða barnið getur það fengið einhvern vanan til verksins eða klippt hárið eins stutt og hægt er með rafmagnsklippum.

Samkvæmt fræðimönnunum sem deildin vitnar í ætti að gefa þyngd hársins í gulli til góðgerðarmála. Frásögnin sem fatwan færir fram til stuðnings fjallar um Fatimu, dóttur spámannsins, sem vó hár fjögurra barna og gaf sömu þyngd í silfri.

Nafngjafarathöfn Japana gefur nafninu stað á heimilinu

Í Japan er hátíðin á sjöunda degi skrifuð お七夜, með táknunum fyrir ‚sjö‘ og ‚nótt‘. Samkvæmt foreldravef japanska fyrirtækisins Meiji fær barnið oft nafn sitt þann dag og því er hátíðin einnig kölluð 命名式 ‚nafngjafarathöfn‘. Nánustu aðstandendum er boðið að heyra nafnið.

Nafnið er skrifað á nafnablað, 命名書. Formlega leiðin er að brjóta örk af japönskum pappír í þrennt og skrifa nafn barnsins í miðjuna, nafn föðurins og tengsl barnsins við hann efst til hægri og fæðingardaginn neðst til vinstri.

Blaðið er sett við heimilisaltarið, hvort sem það er sjintó- eða búddískt, eða í veggskot herbergisins. Ef ekkert altari er á heimilinu nægir að skrifa nafnið og fæðingardaginn á örk af skrautskriftarpappír. Henni má svo koma fyrir á hillu eða á veggnum við koddann barnsins.

Gyðingadrengir fá nafn sitt á áttunda degi

Í gyðinglegri hefð fær drengur gyðinglegt nafn sitt ekki fyrr en eftir umskurðinn, Bris milah, á áttunda degi. Fæðingardagurinn telst fyrsti dagur, svo hjá dreng sem fæðist á þriðjudagseftirmiðdegi fer Bris fram næsta þriðjudag, skrifar Aish, gyðingleg samtök sem ekki eru rekin í hagnaðarskyni. Athöfninni er frestað ef barnið er með gulu eða önnur heilsufarsleg áhætta er til staðar.

Siðurinn er sá að enginn heyri nafnið áður en barnið hefur formlega fengið það. Meðan á umskurðinum stendur heldur sandek á barninu, oft afi eða mikilsmetinn rabbíni, og Aish kallar hlutverkið mesta heiðurinn. Sá sem fer með blessanirnar tilkynnir síðan nafnið og á eftir fylgir hátíðarmáltíð. Stúlka fær nafn sitt við opinberan lestur úr Tórunni og veislan fyrir hana þarf ekki að vera haldin strax eftir fæðinguna.

Eftir mánuð fara japanskar fjölskyldur í helgidóminn

Í Japan fer fjölskyldan, þegar barnið er um mánaðargamalt, í helgidóm verndarguðs staðarins og biður fyrir heilsu og hamingju barnsins í framtíðinni. Heimsóknin nefnist お宮参り og samkvæmt Meiji fer hún fram í kringum 31. dag hjá drengjum og 32. dag hjá stúlkum, þótt það sé breytilegt eftir landshlutum. Vefurinn ráðleggur fjölskyldum að taka dagsetninguna ekki of hátíðlega. Í staðinn má velja dag þegar faðirinn á frí frá vinnu og barnið er í góðu skapi.

Mánuður markar líka tímamót í gyðinglegri hefð. Frumgetinn sonur sem uppfyllir ákveðin skilyrði er leystur út í athöfn sem nefnist Pidyon HaBen, ekki fyrr en á 31. degi og með jafnvirði fimm silfursikla, samkvæmt Aish. Í Bandaríkjunum eru stundum notaðir fimm Liberty-silfurdalir. Stúlkur fara ekki í gegnum athöfnina.

Fjórir mánuðir hjá Hakka-fólkinu, hundrað dagar í Kóreu

Í hefð Hakka-fólksins er bæði drengjum og stúlkum fagnað við fjögurra mánaða aldur, samkvæmt Hakka-orðabók frá menntamálaráðuneyti Taívans. Móðuramman leggur til föt frá toppi til táar, eins og hún gerir fyrir mánaðarveisluna og fyrsta afmælisdaginn.

Áður fyrr fylgdi deginum 收涎 ‚að safna slefinu‘. Kexkökur voru þræddar upp á rauðan bómullarþráð og hengdar um háls barnsins, alltaf slétt tala: 12, 24 eða 36. Móðirin bar barnið á milli ættingja og nágranna.

Eldri manneskja var valin af ásettu ráði til að strjúka kexköku við munn barnsins svo hún drykki í sig munnvatnið, í von um að barnið næði jafnháum aldri. Trúin var sú að þá myndi slefið hætta. Ljósmynd í orðabókinni sýnir aldraða manneskju gera þetta. Hún var tekin í Neipu árið 1981, þegar hjón fögnuðu því að þriðji sonur dóttur þeirra varð fjögurra mánaða.

Í Kóreu er haldið upp á baegil, hundraðasta dag barnsins. Enginn veit nákvæmlega hvenær siðurinn hófst, skrifar Gwangju News, tímarit á ensku sem gefið er út í Kóreu, því hann þróaðist smám saman sem alþýðuhefð og engar varðveittar heimildir sýna hvenær. Ungbarnadauði í Kóreu var gríðarlega mikill fram undir miðja 20. öld, og í því ljósi er auðvelt að skilja hvers vegna hundraðasti dagurinn varð að hátíð, skrifar tímaritið.

Eftir fæðingu hengdu fjölskyldur upp heilagt hálmreipi, geumjul, utan við húsið til að halda óboðnum gestum frá, því þeir gátu borið með sér sjúkdóma eða illa anda inn á heimilið. Í hundraðadagaveislunni var borið fram baekseolgi: gufusoðnar hvítar hrískökur. Atkvæðið baek getur bæði þýtt ‚hvítur‘ og ‚hundrað‘, og kakan ber með sér óskina um að barnið lifi í hundrað ár.

Hrískökunum var útdeilt til ættingja og nágranna og líka til fólks sem ekki hafði verið boðið. Markmiðið var hundrað viðtakendur en það skipti ekki máli að ná þeirri tölu í raun, skrifar Gwangju News, því sjálft látbragðið nægði. Hár barnsins var oft klippt í fyrsta sinn þennan dag, nokkuð sem ekki er lengur gert reglulega.

Nú þegar ungbarnadauði er lítill hefur fyrsti afmælisdagurinn tekið til sín stóran hluta athyglinnar, skrifar tímaritið. Flestar fjölskyldur halda samt upp á baegil og margar taka nokkrar myndir heima eða á ljósmyndastofu og deila svo einfaldri máltíð og hrískökum með fjölskyldunni.

Í Japan er お食い初め ‚fyrsta máltíðin‘ haldin þegar barnið er 100–120 daga gamalt, með ósk um að barnið þurfi aldrei að líða matarskort. Meiji nefnir rauð hrísgrjón og grillaðan fisk með haus og sporð.

Með eða án kirkju á Norðurlöndum

Í Svíþjóð samsvöruðu skírnir í sænsku kirkjunni um 40 prósentum fæðinga bæði árin 2018 og 2019, samkvæmt tölum kirkjunnar sem sænska ríkissjónvarpið SVT greindi frá. Á heimsfaraldursárinu 2020 lækkaði hlutfallið í 27,5 prósent, og árin 2022 og 2023 var það aftur komið í um 40 prósent. „Fyrir faraldurinn var mjög sjaldgæft að við værum með systkini sem voru skírð á sama tíma“, sagði Marie Rehnstam, sóknarprestur sem leiðir Enskede-Årsta-söfnuðinn í Stokkhólmi, við SVT.

Frá árinu 1988 hafa norsku samtökin Human-Etisk Forbund boðið upp á navnefest, veraldlega athöfn sem haldin er þegar barn fær nafn, samkvæmt norsku alfræðiorðabókinni Store norske leksikon. Hún er haldin fyrir nokkur börn í einu í ráðhúsi, menningarhúsi eða álíka, með ræðu og atriðum á borð við tónlist og ljóðalestur. Foreldrarnir og barnið fá nafnaskjöld. Rúmlega 2.000 börnum á ári er fagnað með navnefest í Noregi.

Í Finnlandi fer skírnin oftast fram innan tveggja til þriggja mánaða frá fæðingu, skrifar evangelísk-lúterska kirkjan í Finnlandi. Við skírnina biður presturinn foreldrana að segja nafnið sem þau hafa valið, og á eftir skráir presturinn nafnið í kirkjubækurnar og þjóðskrána. Tilkynna þarf nafnið í skrá finnsku stofnunarinnar um stafræna þjónustu og íbúaskráningu innan þriggja mánaða frá fæðingu.

Frá nafnablaði til fæðingarplakats

Japanska nafnablaðið getur hangið á veggnum við koddann barnsins og á norskri navnefest fær fjölskyldan nafnaskjöld. Lovely Baby Print býr til fæðingarplaköt þar sem barnið er teiknað í nákvæmri fæðingarlengd sinni, í mælikvarða 1:1, með nafni, dagsetningu, tíma, þyngd og lengd. Þú hannar þitt eigið fæðingarplakat á vefnum og Lovely Baby Print prentar það. Það getur verið skírnargjöf eða gjöf í nafnaveislu, og mörgum árum síðar getur barnið staðið við hlið þess og séð hversu lítið það var einu sinni.

Skírnargjöf og gjöf í nafnaveislu frá Lovely Baby Print

Tólið opnast strax. Þú getur breytt öllu áður en þú pantar.

Heimildir

  1. Meiji (u.å.). 赤ちゃん歳時記リスト. ほほえみクラブ 育児応援サイト, Meiji Co., Ltd. Hämtad 13 november 2026. https://www.meiji.co.jp/smartphone/baby/club/category/study/infant_record/st_infant_record154.php
  2. Lev, Dov (u.å.). Jewish Laws and Traditions after Birth. Aish. Hämtad 13 november 2026. https://aish.com/20-infancy-2/
  3. Dooley, Diane (2026). Korea's 100-Day Celebration: The Baegil. Gwangju News. https://gwangjunewsgic.com/history-tradition/koreas-100-day-celebration-the-baegil/
  4. Dybdahl, Audun (2024). Navnefest. Store norske leksikon. https://snl.no/navnefest
  5. Nelson, Soraya Sarhaddi (2011). At 7 Days, Egyptian Babies Mark First Rite Of Passage. NPR, publicerad via KUNC. https://www.kunc.org/npr-news/2011-07-29/at-7-days-egyptian-babies-mark-first-rite-of-passage
  6. Rafik, Farah (2022). Al Sebou': Halaatak Bergalatak, and the Egyptian Baby Shower. Egyptian Streets. https://egyptianstreets.com/2022/07/16/al-sebou-halaatak-bergalatak-and-the-egyptian-baby-shower/
  7. Safitri, Amelia Ghany (2024). Aqiqah: Pengertian, Dalil, dan Syaratnya. detikHikmah. https://www.detik.com/hikmah/khazanah/d-7551232/aqiqah-pengertian-dalil-dan-syaratnya
  8. General Iftaa' Department, Jordanien (2010). It is Sunnah to Shave the Hair of the Newborn (Male or Female). Fatwa nr 461. https://www.aliftaa.jo/research-fatwa-english/461/-It-is-Sunnah-to-Shave-the-Hair-of-the-Newborn-Male-or-Female
  9. 劉淑貞 (u.å.). 做四個月. Hakka Dictionary, Taiwans utbildningsdepartement. Hämtad 13 november 2026. https://hakkadict.moe.edu.tw/static/resource/禮俗/110_029_做四個月.pdf
  10. Mellbert, Annie och Sima, Lotta (2024). Andelen dop på väg tillbaka till samma nivå som innan pandemin. SVT Nyheter. https://www.svt.se/nyheter/inrikes/andelen-dop-pa-vag-tillbaka-till-samma-niva-som-innan-pandemin
  11. Evangelisk-lutherska kyrkan i Finland (u.å.). Ristiäiset – lapsen ensimmäinen juhla. Hämtad 13 november 2026. https://evl.fi/perhejuhlat-ja-pyhat/ristiaiset/