Pulsuz çatdırılma 30 günlük məmnuniyyət zəmanəti

Dünya üzrə

7-ci gün adqoyma, 100-cü gün düyü kökələri: körpələrin ilk bayramları

Yaponiyada körpəyə çox vaxt yeddinci gün ad qoyulur, buna görə də həmin günkü bayram adqoyma mərasimi də adlanır. Yəhudi oğlan uşaqlarına ivritcə adları səkkizinci gün verilir. Digər bayramlar isə bir ay, Koreyada olduğu kimi, hətta yüzüncü günə qədər gözləyir. Bayramı kilsəsiz keçirmək istəyənlər Norveçə nəzər sala bilər: orada hər il 2 000-dən bir qədər çox uşaq üçün qeyri-dini adqoyma bayramı, navnefest keçirilir.

Misirdə qohumlar körpənin yanında həvəng döyürlər

Həmzə İbrahim Məhəmməd yeddi günlük olanda qohumları Nil deltasındakı Mansura şəhərinin kənarında yerləşən ailə evinə toplaşdılar. Valideynləri bayramı ləğv etməyi düşünmüşdülər, lakin ailə ənənəyə sadiq qalmağı qərara aldı, xüsusilə Həmzənin sarılıq və tənəffüs problemləri ilə çətin başlanğıcından sonra.

Bir qohum həvəngdəstə ilə həvəngi döyərək dəstənin önündə gedirdi. Həmzənin anası İsra Səad Diab ritual qurbanın və qızmar kömürlərin üstündən keçdi, qonaqlar isə moğat içdilər. Bu, əmizdirən qadınlarda südü artırmalı olan bahalı bitki içkisidir. Həmzə isə bütün bu müddətdə yatdı, deyə Amerika radio şəbəkəsi NPR 2011-ci ilin iyulunda xəbər verib.

Bu bayram «yeddinci» mənasını verən sebu adlanır. NPR-ın məlumatına görə, ilk yeddi gününü yaşamış körpəni bayram etmək minilliklərə gedib çıxan Misir adətidir və sebu əvvəlcə adqoyma mərasimi olub. Onun bütpərəst kökləri var, lakin həm müsəlmanlar, həm də xristianlar onu öz ənənələrinə uyğunlaşdırıblar.

Misirin Egyptian Streets xəbər saytı mərasimin adətən necə keçdiyini təsvir edir: həm qızlar, həm də oğlanlar üçün, həm müsəlman, həm də kopt ailələrində. Körpə ələyə qoyulur. Keçmişdə ələk hündür masanın üstündə dururdu, yanında oğlanlar üçün ənənəvi çaydan, qızlar üçün isə gil səhənglər olurdu. Bu gün isə ələk körpə ilə birlikdə yerə qoyulur.

Yaşlı qohumlar, ən çox da nənə, mis həvəngləri döyür və körpəyə valideynlərinə itaət etməyi buyuran sözləri avazla deyirlər. Qadınlar buxur yandırır və ələyin üstündən addımlayırlar. Deyilənə görə, bu yeddi addım nəzəri uzaq tutur. Bu zaman onlar təkrarlayırlar: «birinci addım Allahın adı ilə, ikinci addım Allahın adı ilə, ...»

Yeddi günlük körpənin ətrafındakı bu qədər səs-küyün bir neçə izahı var. NPR yazır ki, ucadan çıxan səslər körpənin xarakterini formalaşdırmalı və onu cəsur etməlidir. Egyptian Streets məhz yeddinci günün seçilməsi ilə bağlı bir nəzəriyyəni nəql edir: guya qədim misirlilər yenidoğulmuşların eşitmə qabiliyyətinin məhz o vaxt inkişaf etməyə başladığına inanırmışlar. «Ritualın özü tamamilə yenidoğulmuşa pis ruhlardan necə qorunmaq barədə öyüd verməkdən, onu möhkəmləndirməkdən, ona, bilirsiniz, cəsarət və yaşamaq iradəsi verməkdən ibarətdir», – deyə Qahirədəki Amerika Universitetinin antropoloqu Haniya Şolkami NPR-a bildirib.

Əqiqədə saç qırxılır və gümüşlə çəkilir

Son vaxtlar Misirdə müsəlmanlar yenidoğulmuşu islami ayin olan əqiqə ilə qeyd etməyə başlayıblar, deyə Egyptian Streets yazır. Əqiqə də yeddinci gün keçirilir: qoyun qurban kəsilir və əti dostlar, qohumlar və ehtiyacı olanlar arasında bölüşdürülür.

İndoneziyanın detik xəbər saytı bu adəti hədislə, yəni Məhəmməd peyğəmbərdən rəvayət olunan kəlamlardan biri ilə izah edir. Həmin hədisə görə, oğlan uşağı öz əqiqəsinə, yəni yeddinci gün kəsilən heyvana «girovdur». Elə həmin gün ona ad qoyulur və saçı qırxılır. Saytın gətirdiyi başqa bir hədisdə deyilir ki, oğlan üçün iki, qız üçün isə bir keçi kəsilir. Saytın sadaladığı şərtlər arasında saçın gümüşlə çəkilməsi və onun dəyərinin yoxsullara verilməsi də var.

İslam hüququ ilə bağlı insanların suallarını cavablandıran İordaniya fətva idarəsindən yenidoğulmuş qızın saçının qırxılmalı, yoxsa sadəcə qısa kəsilməli olduğunu soruşublar. Cavab belə olub: saçı qırxmaq həm oğlanlar, həm də qızlar üçün sünnədir, yəni tövsiyə olunur. Saç qayçı ilə deyil, ülgüclə alınmalıdır. Körpəyə xətər yetirməkdən qorxanlar bunu təcrübəli birinə tapşıra və ya saçı elektrik maşınla mümkün qədər qısa kəsə bilərlər.

İdarənin istinad etdiyi alimlərə görə, saçın çəkisi qədər qızıl sədəqə verilməlidir. Fətvanın dəlil kimi gətirdiyi rəvayət Peyğəmbərin qızı Fatimə haqqındadır: o, dörd uşağın saçını çəkib eyni çəkidə gümüş verib.

Yaponiyada adqoyma mərasimi ada evdə yer verir

Yaponiyada yeddinci gün bayramı «yeddi» və «gecə» heroqlifləri ilə お七夜 kimi yazılır. Yapon Meiji şirkətinin valideynlər üçün saytına görə, körpəyə çox vaxt həmin gün ad qoyulur, ona görə də bu bayram 命名式, yəni «adqoyma mərasimi» də adlanır. Adı eşitmək üçün ailənin ən yaxın adamları dəvət olunur.

Ad 命名書 adlanan adqoyma vərəqinə yazılır. Rəsmi qaydaya görə, yapon kağızından bir vərəq üç qat bükülür, körpənin adı ortaya, atanın adı və körpənin ona qohumluq münasibəti yuxarı sağ küncə, doğum tarixi isə aşağı sol küncə yazılır.

Vərəq evdəki şinto və ya buddist altarının yanına, yaxud otaqdakı taxçaya qoyulur. Altar yoxdursa, adı və doğum tarixini xəttatlıq kağızına yazmaq kifayətdir. Sonra onu rəfə qoymaq və ya körpənin yastığının yanındakı divardan asmaq olar.

Yəhudi oğlan uşaqlarına səkkizinci gün ad qoyulur

Yəhudi ənənəsində oğlan uşağı yəhudi adını yalnız səkkizinci gün, Bris milah adlanan sünnətdən sonra alır. Doğum günü birinci gün sayılır, buna görə də çərşənbə axşamı günortadan sonra doğulan oğlanın Bris mərasimi növbəti çərşənbə axşamı keçirilir, deyə yəhudi qeyri-kommersiya təşkilatı Aish yazır. Körpədə sarılıq və ya hər hansı başqa sağlamlıq riski olduqda mərasim təxirə salınır.

Adətə görə, uşağa ad rəsmən verilənə qədər heç kim onu eşitmir. Sünnət zamanı körpəni sandek, çox vaxt baba və ya nüfuzlu bir ravvin saxlayır və Aish bu rolu ən böyük şərəf adlandırır. Sonra xeyir-duaları oxuyan şəxs adı elan edir, ardınca bayram süfrəsi açılır. Qıza ad Tövratın ictimai oxunuşu zamanı verilir və onun üçün bayramın doğuşdan dərhal sonra keçirilməsi vacib deyil.

Bir aydan sonra yapon ailələri məbədə gedir

Yaponiyada körpə təxminən bir aylıq olanda ailə yerli himayədar tanrının məbədinə gedir və uşağın gələcək sağlamlığı və xoşbəxtliyi üçün dua edir. Bu ziyarət お宮参り adlanır və Meiji-nin yazdığına görə, oğlanlar üçün təxminən 31-ci, qızlar üçün isə 32-ci gün baş tutur, lakin bu, bölgədən bölgəyə dəyişir. Sayt tarixə çox ciddi yanaşmamağı məsləhət görür. Əvəzində ailə atanın istirahət günü olan və körpənin əhvalının yaxşı olduğu bir günü seçə bilər.

Yəhudi ənənəsində də bir ay mühüm həddir. Aish-in yazdığına görə, müəyyən şərtlərə cavab verən ilk oğul Pidyon HaBen adlı mərasimdə ən tezi 31-ci gün beş gümüş şekelin dəyərinə bərabər məbləğlə «geri alınır». ABŞ-da bəzən beş Liberty gümüş dollarından istifadə olunur. Qızlar bu mərasimdən keçmir.

Hakkalarda dörd ay, Koreyada yüz gün

Tayvan Təhsil Nazirliyinin hakka lüğətinə görə, hakka ənənəsində həm oğlanlar, həm də qızlar dörd aylıq olanda bayram edilir. Bir aylıq bayramında və ilk ad günündə olduğu kimi, ana tərəfdən nənə körpənin başdan ayağa paltarını hazırlayır.

Keçmişdə bu günə 收涎, yəni «ağız suyunu yığmaq» adəti də daxil idi. Peçenyelər qırmızı pambıq sapa düzülüb körpənin boynundan asılırdı, həmişə də cüt sayda: 12, 24 və ya 36. Ana körpəni qucağında qohum və qonşuların yanına aparırdı.

Peçenyeni körpənin ağzına sürtmək üçün qəsdən yaşlı bir insan seçilirdi ki, peçenye ağız suyunu çəksin. Bununla uşağın da o qədər uzun ömür sürəcəyinə ümid edilirdi. İnanca görə, bundan sonra körpənin ağzının suyu axmağı kəsərdi. Lüğətdəki bir fotoda yaşlı bir insan məhz bunu edir. Foto 1981-ci ildə Neypuda, bir cütlük qızlarının üçüncü oğlunun dörd aylığını qeyd edərkən çəkilib.

Koreyada körpənin yüzüncü günü, baegil qeyd olunur. Koreyada ingilis dilində çıxan Gwangju News jurnalı yazır ki, bu adətin dəqiq nə vaxt yarandığını heç kim bilmir, çünki o, xalq ənənəsi kimi tədricən formalaşıb və bunu göstərən heç bir qeyd günümüzə çatmayıb. Jurnalın yazdığına görə, Koreyada körpə ölümü XX əsrin ortalarına qədər son dərəcə yüksək olub və bu fonda yüzüncü günün niyə bayrama çevrildiyini anlamaq çətin deyil.

Doğuşdan sonra ailələr dəvətsiz qonaqları uzaq tutmaq üçün evin qarşısından geumjul adlanan müqəddəs saman ip asırdılar, çünki belə qonaqlar özləri ilə xəstəlik və ya pis ruhlar gətirə bilərdi. Yüzüncü gün bayramında baekseolgi, yəni buxarda bişirilmiş ağ düyü kökələri verilirdi. Baek hecası həm «ağ», həm də «yüz» mənasını verə bilər və bu kökə uşağın yüz il yaşaması arzusunu daşıyır.

Düyü kökələri qohumlara və qonşulara, eləcə də dəvət olunmamış insanlara paylanırdı. Məqsəd kökələri yüz nəfərə paylamaq idi, lakin bu sayı həqiqətən tamamlamaq vacib deyildi, deyə Gwangju News yazır, çünki jestin özü kifayət edirdi. Körpənin saçı da çox vaxt ilk dəfə həmin gün kəsilirdi, amma indi bu, artıq müntəzəm edilmir.

Jurnalın yazdığına görə, bu gün körpə ölümü aşağı olduğundan diqqətin böyük hissəsini ilk ad günü öz üzərinə çəkib. Buna baxmayaraq, əksər ailələr baegili yenə də qeyd edir. Çoxları evdə və ya foto studiyada bir neçə şəkil çəkdirir, sonra isə ailə ilə sadə süfrə arxasında oturub düyü kökələri bölüşür.

Yaponiyada körpə 100–120 günlük olanda お食い初め, yəni «ilk yemək» mərasimi keçirilir. Bu mərasimin arxasında uşağın heç vaxt ac qalmaması arzusu dayanır. Meiji qırmızı düyünü və başı ilə quyruğu saxlanmış ızqara balığı xatırladır.

Şimal ölkələrində kilsə ilə və ya kilsəsiz

İsveç telekanalı SVT-nin kilsə statistikasına istinadən verdiyi məlumata görə, İsveçdə İsveç Kilsəsində vəftiz olunanların sayı həm 2018-ci, həm də 2019-cu ildə doğulanların təxminən 40 faizinə bərabər olub. Pandemiya ili olan 2020-ci ildə bu pay 27,5 faizə düşüb, 2022 və 2023-cü illərdə isə yenidən təxminən 40 faizə qayıdıb. «Pandemiyadan əvvəl bacı-qardaşların eyni vaxtda vəftiz olunması çox nadir hal idi», – deyə Stokholmdakı Enskede-Årsta kilsə icmasına rəhbərlik edən keşiş Marie Rehnstam SVT-yə bildirib.

Norveçin Store norske leksikon ensiklopediyasına görə, Norveçdəki Human-Etisk Forbund təşkilatı 1988-ci ildən bəri navnefest, yəni uşağa ad verilərkən keçirilən qeyri-dini mərasim təşkil edir. Mərasim bir neçə uşaq üçün birlikdə bələdiyyə binasında, mədəniyyət mərkəzində və ya oxşar məkanda keçirilir: nitq söylənilir, musiqi və şeir oxunuşu kimi çıxışlar olur. Valideynlər və uşaq ad lövhəsi alırlar. Norveçdə hər il 2 000-dən bir qədər çox uşaq navnefest ilə qeyd olunur.

Finlandiya Yevangelik-Lüteran Kilsəsinin yazdığına görə, Finlandiyada vəftiz çox vaxt doğuşdan sonrakı iki-üç ay ərzində keçirilir. Vəftiz zamanı keşiş valideynlərdən seçdikləri adı söyləmələrini xahiş edir, sonra isə bu adı kilsə qeydlərinə və əhali reyestrinə daxil edir. Ad doğuşdan sonra üç ay ərzində Rəqəmsal və Əhali Məlumatları Xidmətləri Agentliyinin reyestrinə bildirilməlidir.

Adqoyma vərəqindən doğum posterinə

Yapon adqoyma vərəqi körpənin yastığının yanındakı divardan asıla bilər, Norveçdəki navnefestdə isə ailəyə ad lövhəsi verilir. Lovely Baby Print körpənin dəqiq doğum boyunda, 1:1 miqyasda təsvir olunduğu doğum posterləri hazırlayır: üzərində ad, tarix, saat, çəki və boy yazılır. Doğum posterinizi saytda özünüz tərtib edirsiniz, Lovely Baby Print isə onu çap edir. Bu poster vəftiz və ya adqoyma mərasimi üçün gözəl hədiyyə ola bilər, illər sonra isə uşaq onun yanında dayanıb bir vaxtlar nə qədər balaca olduğunu görə bilər.

Lovely Baby Print-dən adqoyma hədiyyəsi

Alət dərhal açılır. Sifariş verməzdən əvvəl hər şeyi dəyişə bilərsiniz.

Mənbələr

  1. Meiji (u.å.). 赤ちゃん歳時記リスト. ほほえみクラブ 育児応援サイト, Meiji Co., Ltd. Hämtad 13 november 2026. https://www.meiji.co.jp/smartphone/baby/club/category/study/infant_record/st_infant_record154.php
  2. Lev, Dov (u.å.). Jewish Laws and Traditions after Birth. Aish. Hämtad 13 november 2026. https://aish.com/20-infancy-2/
  3. Dooley, Diane (2026). Korea's 100-Day Celebration: The Baegil. Gwangju News. https://gwangjunewsgic.com/history-tradition/koreas-100-day-celebration-the-baegil/
  4. Dybdahl, Audun (2024). Navnefest. Store norske leksikon. https://snl.no/navnefest
  5. Nelson, Soraya Sarhaddi (2011). At 7 Days, Egyptian Babies Mark First Rite Of Passage. NPR, publicerad via KUNC. https://www.kunc.org/npr-news/2011-07-29/at-7-days-egyptian-babies-mark-first-rite-of-passage
  6. Rafik, Farah (2022). Al Sebou': Halaatak Bergalatak, and the Egyptian Baby Shower. Egyptian Streets. https://egyptianstreets.com/2022/07/16/al-sebou-halaatak-bergalatak-and-the-egyptian-baby-shower/
  7. Safitri, Amelia Ghany (2024). Aqiqah: Pengertian, Dalil, dan Syaratnya. detikHikmah. https://www.detik.com/hikmah/khazanah/d-7551232/aqiqah-pengertian-dalil-dan-syaratnya
  8. General Iftaa' Department, Jordanien (2010). It is Sunnah to Shave the Hair of the Newborn (Male or Female). Fatwa nr 461. https://www.aliftaa.jo/research-fatwa-english/461/-It-is-Sunnah-to-Shave-the-Hair-of-the-Newborn-Male-or-Female
  9. 劉淑貞 (u.å.). 做四個月. Hakka Dictionary, Taiwans utbildningsdepartement. Hämtad 13 november 2026. https://hakkadict.moe.edu.tw/static/resource/禮俗/110_029_做四個月.pdf
  10. Mellbert, Annie och Sima, Lotta (2024). Andelen dop på väg tillbaka till samma nivå som innan pandemin. SVT Nyheter. https://www.svt.se/nyheter/inrikes/andelen-dop-pa-vag-tillbaka-till-samma-niva-som-innan-pandemin
  11. Evangelisk-lutherska kyrkan i Finland (u.å.). Ristiäiset – lapsen ensimmäinen juhla. Hämtad 13 november 2026. https://evl.fi/perhejuhlat-ja-pyhat/ristiaiset/