Shporta juaj është bosh
Anembanë botës
Ceremonia e emrit në ditën e 7-të, ëmbëlsira orizi në ditën e 100-të: festat e para të foshnjave
Në Japoni foshnjës shpesh i vihet emri në ditën e shtatë, prandaj festa e asaj dite quhet edhe ceremonia e emrit. Djemtë hebrenj marrin emrin e tyre hebraik në ditën e tetë, ndërsa festa të tjera presin një muaj ose, si në Kore, deri në ditën e njëqindtë. Kush dëshiron të festojë pa kishë, mund të shohë nga Norvegjia, ku çdo vit pak më shumë se 2 000 fëmijëve u bëhet një festë joreligjioze emri, navnefest.
Në Egjipt, të afërmit i bien havanit pranë foshnjës
Hamza Ibrahim Muhammad ishte shtatë ditësh kur të afërmit u mblodhën në shtëpinë e familjes jashtë Mansurës, një qytet në Deltën e Nilit. Prindërit e tij kishin menduar ta anulonin festën, por familja vendosi t'i qëndronte besnike traditës, sidomos pas fillimit të vështirë të Hamzës me verdhëz dhe probleme me frymëmarrjen.
Një i afërm printe procesionin, duke i rënë një havani me dorë havani. E ëma e Hamzës, Israa Saad Diab, kaloi përmbi një blatim ritual dhe mbi qymyr të ndezur, ndërsa të ftuarit pinë moghat, një pije e shtrenjtë me bimë që synon të shtojë prodhimin e qumështit te gratë që ushqejnë me gji. Hamza e fjeti gjithë kohën, raportoi rrjeti radiofonik amerikan NPR në korrik 2011.
Festa quhet sebou’, që do të thotë «i shtati». Sipas NPR-it, festimi i një foshnjeje që ka mbijetuar shtatë ditët e para të jetës është një zakon egjiptian disa mijëravjeçar, dhe sebou’ fillimisht ishte një ceremoni emërvënieje. Ka rrënjë pagane, por është përshtatur si nga myslimanët, ashtu edhe nga të krishterët.
Faqja egjiptiane e lajmeve Egyptian Streets përshkruan se si zhvillohet zakonisht, si për vajzat ashtu edhe për djemtë, dhe në familjet myslimane po aq sa në ato kopte. Foshnja vendoset në një sitë. Dikur sita qëndronte mbi një tryezë të lartë, me një ibrik tradicional për djemtë dhe kana balte për vajzat, por sot sita me fëmijën brenda vendoset në dysheme.
Të afërmit e moshuar, më shpesh një gjyshe, u bien havanëve prej bakri dhe i thonë foshnjës me ritëm urdhra që t'u bindet prindërve. Gratë djegin temjan dhe kalojnë mbi sitë, shtatë hapa që thuhet se e largojnë syrin e keq, duke përsëritur «hapi i parë në emër të Zotit, i dyti në emër të Zotit, ...»
E gjithë kjo zhurmë rreth një foshnjeje shtatëditëshe ka disa shpjegime. NPR shkruan se tingujt e fortë synojnë të formojnë karakterin e foshnjës dhe ta bëjnë fëmijën trim. Egyptian Streets sjell një teori se pse pikërisht dita e shtatë: thuhet se egjiptianët e lashtë besonin se të porsalindurit fillojnë ta zhvillojnë dëgjimin pikërisht atëherë. «Vetë rituali ka të bëjë tërësisht me këshillimin e të porsalindurit si t'i largojë shpirtrat e këqij, me forcimin e tij, me dhënien e, e dini, guximit dhe vullnetit për të jetuar», i tha NPR-it Hania Sholkamy, antropologe në Universitetin Amerikan të Kajros.
Në akika flokët rruhen dhe peshohen me argjend
Kohët e fundit myslimanët në Egjipt kanë filluar ta festojnë të porsalindurin me akika, ritin islam, shkruan Egyptian Streets. Edhe ajo bëhet në ditën e shtatë: theret një dele dhe mishi ndahet mes miqve, të afërmve dhe njerëzve në nevojë.
Faqja indoneziane e lajmeve detik e shpjegon zakonin me një hadith, një nga thëniet e transmetuara të Profetit Muhamed. Sipas tij, djali është «peng» i akikasë së tij, kafshës që theret në ditën e shtatë, dhe po atë ditë i vihet emri dhe i rruhen flokët. Një hadith tjetër që citon faqja thotë se për një djalë therren dy dhi dhe për një vajzë një. Ndër kushtet që rendit faqja janë që flokët të peshohen me argjend dhe vlera e tyre t'u jepet të varfërve.
Departamenti i Fetvave i Jordanisë, që u përgjigjet pyetjeve të publikut për ligjin islam, u pyet nëse flokët e një vajze të porsalindur duhen rruar apo vetëm shkurtuar. Përgjigjja ishte se rruajtja është sunet, pra e rekomanduar, si për djemtë ashtu edhe për vajzat. Flokët duhen hequr me brisk, jo me gërshërë. Kush ka frikë se mos e lëndon foshnjën, mund t'ia besojë këtë dikujt me përvojë, ose t'i presë flokët sa më shkurt me një makinë elektrike flokësh.
Sipas dijetarëve që citon departamenti, pesha e flokëve duhet dhënë në flori për bamirësi. Rrëfimi që sjell fetvaja si mbështetje ka të bëjë me Fatimen, të bijën e Profetit, e cila peshoi flokët e katër fëmijëve dhe dha të njëjtën peshë në argjend.
Ceremonia japoneze e emrit i jep emrit një vend në shtëpi
Në Japoni festa e ditës së shtatë shkruhet お七夜, me shenjat për «shtatë» dhe «natë». Sipas faqes për prindër të kompanisë japoneze Meiji, foshnjës shpesh i vihet emri atë ditë, prandaj festa quhet edhe 命名式, «ceremonia e emrit». Ftohen më të afërmit e familjes për të dëgjuar emrin.
Emri shkruhet në një fletë emri, një 命名書. Sipas mënyrës formale, një fletë letre japoneze paloset në tri pjesë: emri i foshnjës shkruhet në mes, emri i babait dhe lidhja e foshnjës me të lart djathtas, ndërsa data e lindjes poshtë majtas.
Fleta vendoset pranë altarit të shtëpisë, shintoist ose budist, ose në kamaren e dhomës. Nëse nuk ka altar, mjafton që emri dhe data e lindjes të shkruhen në një fletë letre kaligrafie. Pastaj ajo mund të vendoset në një raft ose në mur pranë jastëkut të foshnjës.
Djemtë hebrenj marrin emrin në ditën e tetë
Në traditën hebraike, djali e merr emrin e tij hebre vetëm pas synetisë, Bris milah, në ditën e tetë. Dita e lindjes llogaritet si dita e parë, kështu që një djalë i lindur të martën pasdite e ka Bris-in të martën pasardhëse, shkruan Aish, një organizatë hebraike jofitimprurëse. Ceremonia shtyhet nëse foshnja ka verdhëz ose përballet me ndonjë rrezik tjetër shëndetësor.
Zakoni është që askush të mos e dëgjojë emrin para se fëmijës t'i jepet zyrtarisht. Gjatë synetisë foshnjën e mban një sandek, shpesh një gjysh ose një rabin i shquar, dhe Aish e quan këtë rol nderin më të madh. Personi që thotë bekimet e shpall më pas emrin, dhe pason një gosti festive. Emri i vajzës jepet gjatë leximit publik të Torës, dhe festa për të nuk ka nevojë të bëhet menjëherë pas lindjes.
Pas një muaji, familjet japoneze shkojnë në faltore
Në Japoni, kur foshnja mbush rreth një muaj, familja shkon në faltoren e hyjnisë mbrojtëse vendase dhe lutet për shëndetin dhe lumturinë e ardhshme të fëmijës. Vizita quhet お宮参り dhe, sipas Meiji-t, bëhet rreth ditës së 31-të për djemtë dhe të 32-të për vajzat, edhe pse kjo ndryshon nga një krahinë në tjetrën. Faqja këshillon që data të mos merret tepër rreptë. Në vend të kësaj, familja mund të zgjedhë një ditë kur babai është i lirë nga puna dhe foshnja është në humor të mirë.
Një muaj është prag edhe në traditën hebraike. Një djalë i parëlindur që plotëson disa kushte shpengohet në një ceremoni që quhet Pidyon HaBen, jo më herët se dita e 31-të dhe me vlerën e barasvlershme të pesë shekelëve prej argjendi, sipas Aish. Në Shtetet e Bashkuara ndonjëherë përdoren pesë dollarë argjendi Liberty. Vajzat nuk e kalojnë këtë ceremoni.
Katër muaj te hakkat, njëqind ditë në Kore
Në traditën hakka, si djemtë ashtu edhe vajzat festohen kur mbushin katër muaj, sipas një fjalori hakka të Ministrisë së Arsimit të Tajvanit. Gjyshja nga nëna siguron rrobat nga koka te këmbët, ashtu si edhe për festën e muajit të parë dhe për ditëlindjen e parë.
Dikur kësaj dite i përkiste edhe 收涎, «mbledhja e jargëve». Biskotat shpoheshin në një pe të kuq pambuku dhe vareshin në qafën e foshnjës, gjithmonë në numër çift: 12, 24 ose 36. Nëna e çonte foshnjën nëpër të afërm dhe fqinjë.
Me qëllim zgjidhej një person i moshuar për ta fërkuar një biskotë në gojën e foshnjës, që ajo të thithte jargët, me shpresën se fëmija do të jetonte po aq gjatë. Besohej se kështu jargët do të pushonin. Një fotografi në fjalor tregon një të moshuar duke e bërë këtë. Ajo u bë në Neipu në vitin 1981, kur një çift festonte katër muajt e djalit të tretë të vajzës së tyre.
Koreja feston baegil, ditën e njëqindtë të foshnjës. Askush nuk e di saktësisht kur filloi ky zakon, shkruan Gwangju News, një revistë në gjuhën angleze në Kore, sepse ai u zhvillua gradualisht si traditë popullore dhe asnjë dokument i ruajtur nuk tregon se kur. Vdekshmëria foshnjore në Kore ishte jashtëzakonisht e lartë deri në mesin e shekullit XX, dhe në këtë sfond është e lehtë të kuptohet pse dita e njëqindtë u bë festë, shkruan revista.
Pas një lindjeje, familjet varnin jashtë shtëpisë një litar të shenjtë prej kashte, geumjul, për të mbajtur larg vizitorët e paftuar, sepse ata mund të sillnin me vete sëmundje ose shpirtra të këqij. Në festën e ditës së njëqindtë shërbehej baekseolgi: ëmbëlsira të bardha orizi të gatuara me avull. Rrokja baek mund të thotë si «i bardhë», ashtu edhe «njëqind», dhe ëmbëlsira mbart urimin që fëmija të jetojë njëqind vjet.
Ëmbëlsirat e orizit u shpërndaheshin të afërmve dhe fqinjëve, por edhe njerëzve që nuk ishin ftuar. Synimi ishte njëqind marrës, por arritja e vërtetë e këtij numri nuk kishte rëndësi, shkruan Gwangju News, sepse mjaftonte vetë gjesti. Shpesh atë ditë foshnjës i qetheshin flokët për herë të parë, diçka që sot nuk bëhet më rregullisht.
Sot, me vdekshmëri foshnjore të ulët, ditëlindja e parë e ka marrë përsipër një pjesë të madhe të vëmendjes, shkruan revista. Shumica e familjeve e festojnë ende baegil-in, dhe shumë bëjnë disa fotografi në shtëpi ose në studio fotografike dhe pastaj ndajnë me familjen një vakt të thjeshtë dhe ëmbëlsira orizi.
Në Japoni, お食い初め, «vakti i parë», mbahet kur foshnja është 100–120 ditësh, me urimin që fëmija të mos mbetet kurrë pa ushqim. Meiji përmend oriz të kuq dhe një peshk të pjekur në skarë me kokë e bisht.
Me ose pa kishë në vendet nordike
Në Suedi, pagëzimet në Kishën e Suedisë ishin të barabarta me rreth 40 për qind të lindjeve si në vitin 2018, ashtu edhe në 2019, sipas statistikave të kishës të raportuara nga transmetuesi suedez SVT. Në vitin e pandemisë, 2020, përqindja ra në 27,5 për qind, ndërsa në 2022 dhe 2023 u kthye sërish në rreth 40 për qind. «Para pandemisë, ndodhte shumë rrallë që të pagëzonim vëllezër e motra njëkohësisht», i tha SVT-së Marie Rehnstam, famullitarja që drejton famullinë Enskede-Årsta në Stokholm.
Që nga viti 1988, organizata norvegjeze Human-Etisk Forbund ofron navnefest, një ceremoni joreligjioze që mbahet kur fëmijës i vihet emri, sipas enciklopedisë norvegjeze Store norske leksikon. Ajo mbahet për disa fëmijë njëherësh në një sallë bashkie, një qendër kulturore ose diku të ngjashme, me një fjalim dhe pjesë artistike si muzikë dhe recitime poezish. Prindërit dhe fëmija marrin një pllakë me emrin. Pak më shumë se 2 000 fëmijë në vit festohen me navnefest në Norvegji.
Në Finlandë, pagëzimi bëhet më shpesh brenda dy deri në tre muajve pas lindjes, shkruan Kisha Evangjelike Luterane e Finlandës. Gjatë pagëzimit prifti u kërkon prindërve të thonë emrin që kanë zgjedhur, dhe pas kësaj prifti e regjistron emrin në regjistrat e kishës dhe në regjistrin e popullsisë. Emri duhet deklaruar në regjistrin e Agjencisë së Shërbimeve Dixhitale dhe të të Dhënave të Popullsisë brenda tre muajve nga lindja.
Nga fleta e emrit te posteri i lindjes
Fleta japoneze e emrit mund të varet në mur pranë jastëkut të foshnjës, dhe në një navnefest norvegjeze familja merr një pllakë me emrin. Lovely Baby Print bën postera lindjeje ku foshnja vizatohet në gjatësinë e saj të saktë në lindje, në shkallë 1:1, me emrin, datën, orën, peshën dhe gjatësinë. Ju e krijoni vetë posterin tuaj të lindjes në faqe dhe Lovely Baby Print e printon. Mund të jetë një dhuratë për pagëzim ose një dhuratë për ceremoninë e emrit, dhe vite më vonë fëmija mund të qëndrojë pranë tij e të shohë sa i vogël ka qenë dikur.
Dhuratë për pagëzim dhe për ceremoninë e emrit nga Lovely Baby Print
Mjeti hapet menjëherë. Çdo gjë mund ta ndryshoni para se të porosisni.
Burimet
- Meiji (u.å.). 赤ちゃん歳時記リスト. ほほえみクラブ 育児応援サイト, Meiji Co., Ltd. Hämtad 13 november 2026. https://www.meiji.co.jp/smartphone/baby/club/category/study/infant_record/st_infant_record154.php
- Lev, Dov (u.å.). Jewish Laws and Traditions after Birth. Aish. Hämtad 13 november 2026. https://aish.com/20-infancy-2/
- Dooley, Diane (2026). Korea's 100-Day Celebration: The Baegil. Gwangju News. https://gwangjunewsgic.com/history-tradition/koreas-100-day-celebration-the-baegil/
- Dybdahl, Audun (2024). Navnefest. Store norske leksikon. https://snl.no/navnefest
- Nelson, Soraya Sarhaddi (2011). At 7 Days, Egyptian Babies Mark First Rite Of Passage. NPR, publicerad via KUNC. https://www.kunc.org/npr-news/2011-07-29/at-7-days-egyptian-babies-mark-first-rite-of-passage
- Rafik, Farah (2022). Al Sebou': Halaatak Bergalatak, and the Egyptian Baby Shower. Egyptian Streets. https://egyptianstreets.com/2022/07/16/al-sebou-halaatak-bergalatak-and-the-egyptian-baby-shower/
- Safitri, Amelia Ghany (2024). Aqiqah: Pengertian, Dalil, dan Syaratnya. detikHikmah. https://www.detik.com/hikmah/khazanah/d-7551232/aqiqah-pengertian-dalil-dan-syaratnya
- General Iftaa' Department, Jordanien (2010). It is Sunnah to Shave the Hair of the Newborn (Male or Female). Fatwa nr 461. https://www.aliftaa.jo/research-fatwa-english/461/-It-is-Sunnah-to-Shave-the-Hair-of-the-Newborn-Male-or-Female
- 劉淑貞 (u.å.). 做四個月. Hakka Dictionary, Taiwans utbildningsdepartement. Hämtad 13 november 2026. https://hakkadict.moe.edu.tw/static/resource/禮俗/110_029_做四個月.pdf
- Mellbert, Annie och Sima, Lotta (2024). Andelen dop på väg tillbaka till samma nivå som innan pandemin. SVT Nyheter. https://www.svt.se/nyheter/inrikes/andelen-dop-pa-vag-tillbaka-till-samma-niva-som-innan-pandemin
- Evangelisk-lutherska kyrkan i Finland (u.å.). Ristiäiset – lapsen ensimmäinen juhla. Hämtad 13 november 2026. https://evl.fi/perhejuhlat-ja-pyhat/ristiaiset/