Frí sending 30 daga ánægjuábyrgð

Um víða veröld

Barnagjafir um allan heim: hvað á að gefa, hvenær og hvað má ekki

Þegar barn í Kóreu hafði lifað í hundrað daga komu ættingjar úr öllum áttum með peninga, hrísgrjón, hvítan þráð og núðlur. Ef barnið var veikt var engin veisla haldin, því fólk trúði að veisla gæti þá skaðað barnið. Gjafirnar biðu þar til barnið var úr hættu, og víðar í heiminum hefur barnagjöf á sama hátt hlutverk sem nær út fyrir hlutinn sjálfan.

Hún bíður þar til barnið er óhult, veitir foreldrinu sem fæddi barnið mat og hvíld, tengir barnið öðru fólki og er að lokum gefin af fjölskyldu nýja barnsins. Þessi hlutverk svara líka því sem þú veltir kannski fyrir þér áður en þú heimsækir einhvern sem var að eignast barn: hvað þú átt að taka með, hvenær þú átt að koma og hvað þú ættir að forðast.

Gjafirnar bíða þar til barnið er óhult

Biðin getur hafist fyrir fæðinguna. Rabbíni sem skrifar fyrir gyðinglegu hreyfinguna Chabad lýsir þeim sið að kaupa ekkert stórt handa barninu fyrir fæðinguna, nema það sem þarf strax. Í neðanmálsgrein segir hann siðinn nokkuð útbreiddan en kveðst ekki hafa fundið neina heimild fyrir honum.

Siðurinn tengist illa auganu, þeirri hugmynd að fagnaðarlæti fyrir fæðingu geti kallað ógæfu yfir móðurina eða barnið, skrifar annar rabbíni á gyðinglega vefnum JewishBoston. Sama hugmynd birtist í kveðjunni. Þungaðri konu er að hefð óskað b’sha’ah tovah ‚á góðum tíma‘. Mazel tov ‚til hamingju‘ er geymt þar til barnið er komið í heiminn. Bílstólinn sem barnið á að fara heim í þarf þó að kaupa fyrir fram, og sum pör láta það sem þau hafa keypt standa óopnað þar til barnið er fætt.

Fræðsluvefurinn Judaism 101 nefnir líka ástæðu sem hefur ekkert með hjátrú að gera. Eitt sinn voru fósturlát, andvana fæðingar og ungbarnadauði nokkuð algeng. Foreldri sem hafði misst barn sem það átti von á gat setið uppi með gjafir sem þurfti að skila, og í hvert sinn opnaðist sárið á ný.

Samt halda mörg gyðingapör nú á dögum steypiboð, segir sami vefur, og geta orðið móðguð ef vinirnir halda ekkert. Í steypiboði halda fjölskylda eða vinir þungaðrar konu veislu fyrir hana fyrir fæðinguna, samkvæmt bandarískri alfræðiorðabók um sögu fjölskyldunnar. Yfir hana rignir hlutum sem eiga að hjálpa henni að annast barnið. Ráð Judaism 101 er að fara að óskum foreldranna. Ef þau vilja bíða, bíður gjöfin líka.

Í Japan er beðið lengur, fram á sjöundu nóttina eftir fæðingu. Þá fær barnið nafn og er kynnt við nafngiftarathöfn, skrifar japanskur vefur um hátíðir og almanakið. Hvers vegna sú sjöunda? Sagt er að fæðingargoðið, sem vakir yfir móður og barni fyrir og eftir fæðingu, fari heim þá nótt. Samkvæmt vefnum varð trúin líklega til vegna þess að áður fyrr, þegar hreinlæti og næring voru lakari en nú, dóu mörg nýfædd börn áður en þau náðu sjöunda degi.

Upphaflega hélt aðallinn upp á nokkrar nætur: þá fyrstu, þriðju, fimmtu, sjöundu og níundu. Með tímanum er sagt að aðeins sú sjöunda hafi orðið eftir, og siðurinn virðist hafa breiðst út til almennings. Sashimi á veisluborðinu er raðað í þrjár raðir með þremur, fimm og sjö sneiðum, fyrir þriðju, fimmtu og sjöundu nóttina.

Lengst er beðið í Kóreu, og af sömu ástæðu. Siðurinn um hundraðasta daginn á rætur að rekja til tíma þegar læknisfræðin dugði skammt og ungbarnadauði var mikill einmitt á þessum dögum, samkvæmt kóresku uppflettiriti, Encyclopedia of Korean Culture. Nú lifir hann áfram sem hefð.

Gyðingleg hefð bíður sem sagt fram að fæðingu, Japan fram á sjöundu nóttina og Kórea fram á hundraðasta daginn. Allar þrjár skýra biðina með börnunum sem lifðu ekki af áður fyrr. Japanski vefurinn bætir þó við að nú megi halda veisluna annan dag en þann sjöunda, dag þegar móður og barni heilsast vel.

Barnagjöf fyrir alla fjölskylduna

Næsta hlutverk snýr að móðurinni sjálfri. Asande Bonyo, 91 árs, af luo-þjóðinni í Kenía, fæddi átta börn heima. Eftir hverja fæðingu komu meðeiginkonur hennar og aðrir í samfélaginu með mat og gjafir. Hún minnist þess að hafa borðað sig sadda af fiski og örvarrót, sterkjuríku grænmeti sem talið var hafa lækningamátt, og að hafa ekki snúið aftur til bústarfanna í meira en mánuð. „Það var eldað fyrir mann og maður gerði ekkert annað en að borða,“ segir hún í heimildabók um fyrsta árið sem foreldri í fjórum löndum.

Margt hefur sannarlega breyst, segir hún. Nú á dögum getur maður verið svangur án þess að nokkur kæri sig um það.

Sama hugmynd, að foreldrið sem fæddi þurfi frekar mat og hvíld en hluti, gengur í gegnum ráðin á svissneska foreldravefnum Familienleben. Gjöf handa nýbökuðum foreldrum sem gefur þeim tíma eða hvíld gleður oft lengur en enn ein flíkin, skrifar vefurinn. Þar er ráðlagt að bjóða fram eitthvað ákveðið, til dæmis að koma með súpu á þriðjudaginn og vaska upp, og spyrja hvort það henti. Spurðu fyrst um óþol, grænmetisfæði eða trúarlegar matarreglur.

Föt er betra að kaupa nokkrum númerum stærri, í stærð 68 eða 74 frekar en 50 eða 56, og fyrir þá árstíð þegar þau munu passa. Lítil gjöf handa eldra systkini sér til þess að öll athyglin lendi ekki á barninu.

Sumar gjafir henta ekki nýfæddu barni

Sami vefur segir líka hvað má bíða og hvað barn ætti alls ekki að fá. Tuskudýrið getur beðið uppi í hillu fyrsta árið. Barn ætti hvorki að bera hálsfestar né armbönd, ekki heldur rafhálsfestar, hvorki á daginn né í svefni.

Sænska heilbrigðisþjónustan og sænsk yfirvöld gefa samskonar ráð. Skyndilegur ungbarnadauði er mjög sjaldgæfur, um 1 af hverjum 6.000 börnum í Svíþjóð, samkvæmt 1177, ráðgjafarvef sænsku heilbrigðisþjónustunnar. Engu að síður er ráðlagt að halda andliti barnsins lausu við sængur, kodda og stór tuskudýr, því erfiðara er að anda ef andlitið er hulið. Börn yngri en þriggja ára ættu heldur ekki að fá leikföng með smáhlutum, litlum boltum eða löngum snúrum, ráðleggur Konsumentverket, sænska neytendastofnunin.

Gjafir sýna hverjum barnið tilheyrir

Þriðja hlutverkið snýr að fólkinu sem barnið mun tilheyra. Víða í Rómönsku Ameríku tengir skírnin foreldra og guðforeldra böndum sem stundum vega þyngra en blóðbönd og hjúskapartengsl, skrifar Roland Armando Alum í Anthropology News, tímariti Bandaríska mannfræðifélagsins. Ætlast er til að guðforeldrar beri tiltekinn kostnað vegna guðbarnsins og veislunnar eftir skírnina. Alum varð sjálfur guðfaðir tveggja systkina í þorpi í Puebla í Mexíkó.

Afar og ömmur hafa líka sínar föstu gjafir. Á hundraðasta deginum í Kóreu gaf móðuramman teppi, skeið og prjóna og hrísgrjónaskál, og barnið klæddist í fyrsta sinn lituðum fötum í stað hvítra. Hluti af fyrsta hárinu var klipptur, samkvæmt alþýðutrú helst af föðursystur.

Fyrir sjöundu nóttina í Japan gefa foreldrar móðurinnar peninga fyrir fyrstu fötum barnsins og foreldrar föðurins peninga fyrir leikföngum, skrifar japanski vefurinn. Eins og í Kóreu á hvor hlið fjölskyldunnar sinn hlut. Nú á dögum bjóða foreldrarnir oft báðum foreldrapörum sínum í veisluna.

Hjá maórum á Nýja-Sjálandi gat það sem tengdi barn við fjölskylduna verið söngur. Áður fyrr ortu afar og ömmur eða foreldrar oftast oriori ‚vögguvísu‘ handa barninu, samkvæmt yfirliti yfir rit um uppeldi maóra fyrir komu Evrópumanna. Hún var sungin aftur og aftur, svo að allir sem heyrðu hana þekktu ættartölu barnsins.

Fjölskylda barnsins gefur öðrum

Síðasta hlutverkið snýr áttinni við: nú er það fjölskyldan með nýja barnið sem gefur. Siður múslima, aqiqah, er fórn á sjöunda degi eftir fæðingu, eða síðar, skrifar bangladesska alfræðiritið Banglapedia. Múhameð spámaður bauð fylgjendum sínum að fórna tveimur hrútum eða geitum fyrir dreng og einum fyrir stúlku. Þriðjungur kjötsins fer til fátækra, þriðjungur til ættingja og afgangurinn til foreldranna og þeirra nánustu.

Sama dag er höfuð barnsins rakað, og sjaría, íslömsk lög, mælir með því að gefa þyngd hársins í silfri eða gulli sem ölmusu. Barnið fær einnig nafn á sjöunda degi, rétt eins og í Japan.

Í Japan gefur fjölskyldan gestunum líka eitthvað. Máltíðin á sjöundu nóttinni telst þakklætisvottur fyrir gjafir þeirra, og hver sá sem hefur fengið gjöf vegna fæðingarinnar þakkar fyrir sig með eigin gjöf, samkvæmt japanska vefnum.

Í veislunni á hundraðasta deginum í Kóreu voru hvítur þráður og hrísgrjón lögð fram sem ósk um langa ævi og gæfu barninu til handa. Eftir veisluna bar fjölskyldan hrísgrjónakökur til nágrannanna. Sums staðar fengu vegfarendur líka kökur, því fleiri sem borðuðu, því lengur myndi barnið lifa. Nágrannarnir sem fengu kökur sendu skálina til baka með peningum eða hönk af hvítum þræði í.

Fæðingarplakat eða stjörnukort eftir fæðinguna

Lovely Baby Print gerir tvenns konar plaköt sem henta sem gjöf þegar barn er komið í heiminn. Á fæðingarplakati er barnið teiknað í nákvæmlega þeirri lengd sem það var við fæðingu, í mælikvarða 1:1, með nafni, dagsetningu, tíma, þyngd og lengd. Stjörnukort sýnir næturhimininn yfir fæðingarstaðnum á þeirri mínútu sem barnið fæddist, með nafni og stund. Plakatið er hannað á vefnum út frá upplýsingum um barnið, svo það er gert eftir að barnið er komið og hægt er að gefa það í fyrstu heimsókn eða til skírnar.

Ef þú hefur eignast barn getur þú búið til þitt eigið fæðingarplakat eða stjörnukort hvenær sem þú vilt. Eftir nokkur ár getur barnið staðið við hlið fæðingarplakatsins og séð hversu lítið það var einu sinni.

Fæðingarplakat og stjörnukort sem gjöf fyrir nýfætt barn

Tólið opnast strax. Þú getur breytt öllu áður en þú pantar.

Heimildir

  1. Lim, S. (1995, reviderad 2023). 백일. 한국민족문화대백과사전 (Encyclopedia of Korean Culture). Academy of Korean Studies. https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0022291
  2. Citron, A. Laws and Customs of Childbirth – Parshat Tazria. Chabad, hämtad 16 november 2026. https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1217817/jewish/Laws-and-Customs-of-Childbirth.htm
  3. Sherman, P. (2013). Why don’t many Jewish couples have baby showers or buy things for their baby ahead of time? JewishBoston, 20 augusti 2013. https://www.jewishboston.com/read/why-dont-many-jewish-couples-have-baby-showers-or-buy-things-for-their-baby-ahead-of-time-i-also-heard-that-you-shouldnt-congratulate-a-jewish-woman-on-her-pregnancy-is-that-true/
  4. Rich, T. R. Birth and the First Month of Life. Judaism 101 (JewFAQ), hämtad 16 november 2026. https://www.jewfaq.org/birth
  5. Coleman, M. J. och Ganong, L. H. (red.) (2014). Baby Showers. The Social History of the American Family: An Encyclopedia, s. 99–100. Sage. doi:10.4135/9781452286143.n48. https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/the-social-history-of-the-american-family/chpt/baby-showers
  6. Koyomigyouji. お七夜|お祝い事(子ども). 日本の行事・暦, hämtad 16 november 2026. https://koyomigyouji.com/oiwaigoto-shusan-oshichi.html
  7. Leonard, A. (2025). What Motherhood in Kenya Reveals About the Nature of Family. Literary Hub, 9 maj 2025, utdrag ur Four Mothers (Algonquin Books). https://lithub.com/what-motherhood-in-kenya-reveals-about-the-nature-of-family/
  8. Mahle, N. Geschenke zur Geburt und Taufe: Ideen, die Freude machen und entlasten. Familienleben, hämtad 16 november 2026. https://www.familienleben.ch/schwangerschaft/geburt/geschenke-zu-geburt-und-taufe-1410
  9. 1177 (2026). Plötslig spädbarnsdöd – förebyggande råd. 1177, uppdaterad 14 januari 2026. https://www.1177.se/Tema/Barn-och-foraldrar/Skador-och-olycksfall1/Barnsakerhet/Plotslig-spadbarnsdod---forebyggande-rad/
  10. 1177 (2026). Plötslig spädbarnsdöd – förebyggande råd (lättläst svenska). 1177, uppdaterad 14 januari 2026. https://www.1177.se/sv-se-x-ll/Dalarna/barn--gravid/att-skota-ett-nyfott-barn/plotslig-spadbarnsdod--forebyggande-rad/
  11. Konsumentverket (2026). Leksaker – tips kring säkerheten när du handlar till barn. Konsumentverket, granskad 11 juni 2026. https://www.konsumentverket.se/sakerhet-varor-tjanster/leksaker-konsument/
  12. Alum, R. A. (2024). The Continuing Relevance of Compadrazgo Spiritual Kinship in Latin America. Anthropology News, American Anthropological Association, 3 januari 2024. https://www.anthropology-news.org/articles/the-continuing-relevance-of-compadrazgo-spiritual-kinship-in-latin-america/
  13. Jenkins, K. och Mountain Harte, H. (2011). Traditional Maori Parenting: An Historical Review of Literature of Traditional Maori Child Rearing Practices in Pre-European Times. Te Kahui Mana Ririki. https://www.manamokopuna.org.nz/documents/131/Traditional-Maori-parenting.pdf
  14. Ali, S. A. (2021). Aqiqah. Banglapedia, Asiatic Society of Bangladesh. https://en.banglapedia.org/index.php/Aqiqah