Ókeypis sending 30 daga nøgdsemisábyrgd

Kring heimin

Gávur til nýfødd børn kring heimin: hvat ein gevur, nær og hvat er tabu

Tá ið eitt barn í Koreu hevði livað í hundrað dagar, komu skyldfólk úr nær og fjar við peningi, risi, hvítum tráði og núðlum. Var barnið sjúkt, varð eingin veitsla hildin, tí fólk hildu, at ein veitsla tá kundi skaða barnið. Gávurnar bíðaðu, til barnið var úr vanda, og eisini aðrastaðni í heiminum hevur ein gáva til eitt nýføtt barn eina uppgávu, sum røkkur longur enn sjálvur luturin.

Hon bíðar, til barnið er trygt, gevur mat og hvíld tí, ið hevur føtt, bindur barnið at øðrum fólki og verður til seinast givin av familjuni við nýfødda barninum. Hesar uppgávur svara eisini tí, sum tú kanska ert í iva um, áðrenn tú vitjar onkran, sum júst hevur fingið barn: hvat tú skalt hava við, nær tú skalt koma og hvat tú eigur at lata vera.

Gávan bíðar, til barnið er trygt

Bíðitíðin kann byrja longu áðrenn føðingina. Í eini grein fyri jødisku rørsluna Chabad lýsir ein rabbinari siðin ikki at keypa nakað stórt til barnið áðrenn føðingina, uttan tað, sum tørvur er á beinanvegin. Í eini fótnotu kallar hann siðin rættiliga útbreiddan, men sigur, at hann hevur ikki funnið nakra keldu til hann.

Siðurin hongur saman við tí illa eyganum, hugsanini um, at hátíðarhald áðrenn føðingina kann føra ólukku yvir mammuna ella barnið, skrivar ein annar rabbinari á jødisku heimasíðuni JewishBoston. Sama hugsan sæst í heilsanini. Einari kvinnu, ið er við barn, verður siðbundið ynskt b’sha’ah tovah ‘í góðari tíð’. Mazel tov ‘til lukku’ verður goymt, til barnið er komið. Barnasessurin í bilin, sum barnið skal koyra heim í, má tó keypast frammanundan, og summi pør lata tað, tey hava keypt, standa óupplatið, til barnið er føtt.

Undirvísingarheimasíðan Judaism 101 nevnir eisini eina orsøk, sum einki hevur við hjátrúgv at gera. Tað var ein tíð, tá ið fósturlát, deyðføðingar og barnadeyði vóru rættiliga vanlig. Tey, sum høvdu mist eitt væntað barn, kundu standa eftir við gávum, sum skuldu latast aftur, og hvørja ferð varð sárið rivið upp av nýggjum.

Kortini hava nógv jødisk pør í dag babyshower-veitslu, sigur sama síða, og tey kunnu verða ill við, um vinirnir ikki skipa fyri einari. Á eini babyshower-veitslu skipar familjan ella vinirnir hjá kvinnuni, ið er við barn, fyri eini veitslu fyri henni áðrenn føðingina, sambært einum amerikanskum alfrøðiriti um søgu familjunnar. Hon verður ausin við lutum, sum skulu hjálpa henni at ansa eftir barninum. Ráðið frá Judaism 101 er at fylgja ynskjum foreldranna. Vilja tey bíða, bíðar gávan eisini.

Í Japan er bíðitíðin longri, til sjeyndu náttina eftir føðingina. Tá fær barnið navn og verður víst fram við eini navngevingarathøvn, skrivar ein japansk heimasíða um hátíðir og almanakkan. Hví júst ta sjeyndu? Føðingargudurin, sum vakir yvir mammu og barni fyri og aftan á føðingina, verður sagdur at fara heim ta náttina. Sambært síðuni stavar trúgvin helst frá, at nógv nýfødd børn í gomlum døgum, tá ið hreinlæti og næring vóru verri enn í dag, doyðu, áðrenn tey vóru komin á sjeynda dag.

Upprunaliga hildu aðalsfólk fleiri nætur hátíðligar: ta fyrstu, triðju, fimtu, sjeyndu og níggjundu. Við tíðini skal bert tann sjeynda vera vorðin verandi, og siðurin tykist at hava breitt seg til vanligt fólk. Sashimi á hátíðarborðinum verður lagt upp í trimum røðum við trimum, fimm og sjey skivum, fyri triðju, fimtu og sjeyndu náttina.

Longst verður bíðað í Koreu, og av somu orsøk. Siðurin við hundraðasta degnum stavar frá eini tíð, tá ið læknavísindini ikki strukku til, og barnadeyðin var høgur júst hesar dagarnar, sambært einum koreanskum alfrøðiriti, Encyclopedia of Korean Culture. Í dag livir hann víðari sum siðvenja.

Jødisk siðvenja bíðar sostatt til føðingina, Japan til sjeyndu náttina og Korea til hundraðasta dagin. Øll trý greiða frá bíðitíðini við teimum børnum, sum í gomlum døgum ikki yvirlivdu. Japanska síðan leggur tó afturat, at veitslan nú kann haldast ein annan dag enn tann sjeynda, ein dag, tá ið mamman og barnið hava tað gott.

Ein barnsgáva til alla familjuna

Næsta uppgávan snýr seg um mammuna sjálva. Asande Bonyo, 91 ár og av luo-fólkinum í Kenja, átti átta børn heima. Eftir hvørja føðing komu hinar konurnar hjá manni hennara og onnur í samfelagnum við mati og gávum. Hon minnist, at hon át seg metta av fiski og arrowroot, einum stívilsisríkum grønmeti, sum varð hildið at hava heilivágsávirkan, og at hon ikki fór aftur til arbeiðið á garðinum í meira enn ein mánað. „Tað varð gjørdur matur til tín, og tú bert át,“ sigur hon í eini reportasjubók um fyrsta árið sum foreldur í fýra londum.

Nógv er veruliga broytt, sigur hon. Nú á døgum kann ein svølta, uttan at nakar leggur í tað.

Sama hugsanin, at tann, ið hevur føtt, hevur meira tørv á mati og hvíld enn á lutum, gongur aftur í ráðunum hjá svissisku foreldraheimasíðuni Familienleben. Ein gáva til nýggj foreldur, sum gevur teimum tíð ella hvíld, gleðir ofta longri enn eitt klæðisplagg afturat, skrivar síðan. Hon ráðir tær at bjóða nakað ítøkiligt, til dømis at koma við súpu týsdagin og vaska upp, og at spyrja, um tað hóskar. Spyr fyrst um óþol, vegetariskan kost ella átrúnaðarligar matreglur.

Klæði keypir tú heldur nakrar støddir størri, í stødd 68 ella 74 heldur enn 50 ella 56, og til ta árstíð, tá ið tey fara at passa. Ein lítil gáva til eldri systkin ger, at ikki øll athyglin fer til nýfødda barnið.

Summar gávur hóska ikki til eitt nýføtt barn

Sama síða sigur eisini, hvat kann bíða, og hvat eitt barn als ikki eigur at hava. Tuskudýrið kann standa á hillini fyrsta árið. Eitt barn eigur ikki at bera hálsband ella armband, heldur ikki ravhálsband, hvørki um dagin ella meðan tað svevur.

Svensk heilsuverk og myndugleikar geva sama slag av ráðum. Vøggudeyði er sera sjáldsamur, umleið 1 av 6.000 børnum í Svøríki, sambært 1177, ráðgevingarheimasíðuni hjá svenska heilsuverkinum. Kortini er ráðið, at andlitið á barninum skal vera frítt fyri teppum, koddum og stórum tuskudýrum, tí tað verður torførari at anda, um andlitið er fjalt. Børn undir trimum árum eiga heldur ikki at hava leikur við smáum pørtum, smáum bóltum ella longum snórum, ráðir Konsumentverket, svenski statsstovnurin fyri neytaraviðurskifti.

Gávur vísa, hvørjum barnið hoyrir til

Triðja uppgávan snýr seg um fólkið, sum barnið skal hoyra til. Í stórum pørtum av Latínamerika bindur skírnin foreldur og gudforeldur saman í eitt band, sum stundum vigar meira enn blóðband og hjúnaband, skrivar Roland Armando Alum í Anthropology News, tíðarritinum hjá American Anthropological Association. Gudforeldrini væntast at bera ávísar útreiðslur fyri gudbarnið og fyri veitsluna eftir skírnina. Alum sjálvur gjørdist gudfaðir hjá tveimum systkjum í eini bygd í Puebla í Meksiko.

Eisini ommur og abbar hava sínar føstu gávur. Á hundraðasta degnum í Koreu gav mammumamman eitt teppi, eina skeið og matpinnar og eina risskál, og barnið bar fyri fyrstu ferð lituð klæði í staðin fyri hvít. Nakað av fyrsta hárinum varð klipt, sambært fólkatrúnni helst av eini systur hjá pápanum.

Til sjeyndu náttina í Japan geva foreldrini hjá mammuni pening til fyrstu klæðini hjá barninum, og foreldrini hjá pápanum geva pening til leikur, skrivar japanska síðan. Eins og í Koreu hevur hvør lið av familjuni sín part. Í dag bjóðar parið ofta báðum foreldrapørunum til veitsluna.

Hjá māorifólkinum á Nýsælandi kundi tað, sum batt barnið at familjuni, vera ein sangur. Áður vóru tað vanliga ommur og abbar ella foreldrini, sum yrktu eina oriori ‘vøgguvísu’ til barnið, sambært einum yvirliti yvir bókmentirnar um māoriskt foreldrahald áðrenn Evropearar komu. Hon varð sungin aftur og aftur, so at øll, sum hoyrdu hana, kendu ættartalið hjá barninum.

Familjan hjá barninum gevur øðrum

Seinasta uppgávan vendir rætningini: nú er tað familjan við nýfødda barninum, sum gevur. Muslimski siðurin aqiqah er eitt offur á sjeynda degi eftir føðingina, ella seinni, skrivar bangladesiska alfrøðiritið Banglapedia. Profeturin Muhammed bað fylgjarar sínar ofra tveir veðrar ella tvær geitir fyri ein drong og eitt dýr fyri eina gentu. Ein triðingur av kjøtinum fer til tey fátæku, ein triðingur til skyldfólk og restin til foreldrini og tey, sum standa teimum næst.

Sama dag verður hárið á barninum rakað av, og sharia, islamska lógin, mælir til at geva vektina av hárinum í silvuri ella gulli sum ølmusu. Barnið fær eisini navn á sjeynda degi, júst sum í Japan.

Eisini í Japan gevur familjan gestunum nakað. Máltíðin sjeyndu náttina verður roknað sum takk fyri gávurnar frá teimum, og tey, sum hava fingið gávu til føðingina, takka við eini gávu aftur, sambært japansku síðuni.

Á veitsluni hundraðasta dagin í Koreu varð hvítur tráður og ris lagt fram sum ynski um langt lív og lukku hjá barninum. Eftir veitsluna bar familjan riskøkur út til grannarnar. Summastaðni fingu eisini fólk, ið gingu framvið, køkur, tí jú fleiri, sum ótu, tess longur fór barnið at liva. Grannarnir, ið fingu køkur, sendu skálina aftur við peningi ella eini hespu av hvítum tráði í.

Føðingarplakat ella stjørnukort aftaná

Lovely Baby Print ger tvey sløg av plakatum, sum hóska sum gáva, tá ið barnið er komið. Á einum føðingarplakati er barnið teknað í júst teirri longd, tað hevði við føðingina, í mátistokki 1:1, við navni, dagfesting, klokkutíð, vekt og longd. Eitt stjørnukort vísir náttarhimmalin yvir føðingarstaðnum tann minuttin, barnið varð føtt, við navni og løtu. Tann, sum gevur, sniðgevur plakatið á heimasíðuni við upplýsingunum um barnið, so tað verður gjørt, tá ið barnið er komið, og kann verða givið við fyrstu vitjanina ella til skírnina.

Hevur tú fingið barn, kanst tú gera títt egna føðingarplakat ella stjørnukort, nær tú vilt. Um nøkur ár kann barnið standa við síðuna av føðingarplakatinum og síggja, hvussu lítið tað einaferð var.

Føðingarplakat og stjørnukort sum gáva til nýføtt barn

Amboðið letur seg upp beinanvegin. Tú kanst broyta alt, áðrenn tú bíleggur.

Keldur

  1. Lim, S. (1995, reviderad 2023). 백일. 한국민족문화대백과사전 (Encyclopedia of Korean Culture). Academy of Korean Studies. https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0022291
  2. Citron, A. Laws and Customs of Childbirth – Parshat Tazria. Chabad, hämtad 16 november 2026. https://www.chabad.org/library/article_cdo/aid/1217817/jewish/Laws-and-Customs-of-Childbirth.htm
  3. Sherman, P. (2013). Why don’t many Jewish couples have baby showers or buy things for their baby ahead of time? JewishBoston, 20 augusti 2013. https://www.jewishboston.com/read/why-dont-many-jewish-couples-have-baby-showers-or-buy-things-for-their-baby-ahead-of-time-i-also-heard-that-you-shouldnt-congratulate-a-jewish-woman-on-her-pregnancy-is-that-true/
  4. Rich, T. R. Birth and the First Month of Life. Judaism 101 (JewFAQ), hämtad 16 november 2026. https://www.jewfaq.org/birth
  5. Coleman, M. J. och Ganong, L. H. (red.) (2014). Baby Showers. The Social History of the American Family: An Encyclopedia, s. 99–100. Sage. doi:10.4135/9781452286143.n48. https://sk.sagepub.com/ency/edvol/embed/the-social-history-of-the-american-family/chpt/baby-showers
  6. Koyomigyouji. お七夜|お祝い事(子ども). 日本の行事・暦, hämtad 16 november 2026. https://koyomigyouji.com/oiwaigoto-shusan-oshichi.html
  7. Leonard, A. (2025). What Motherhood in Kenya Reveals About the Nature of Family. Literary Hub, 9 maj 2025, utdrag ur Four Mothers (Algonquin Books). https://lithub.com/what-motherhood-in-kenya-reveals-about-the-nature-of-family/
  8. Mahle, N. Geschenke zur Geburt und Taufe: Ideen, die Freude machen und entlasten. Familienleben, hämtad 16 november 2026. https://www.familienleben.ch/schwangerschaft/geburt/geschenke-zu-geburt-und-taufe-1410
  9. 1177 (2026). Plötslig spädbarnsdöd – förebyggande råd. 1177, uppdaterad 14 januari 2026. https://www.1177.se/Tema/Barn-och-foraldrar/Skador-och-olycksfall1/Barnsakerhet/Plotslig-spadbarnsdod---forebyggande-rad/
  10. 1177 (2026). Plötslig spädbarnsdöd – förebyggande råd (lättläst svenska). 1177, uppdaterad 14 januari 2026. https://www.1177.se/sv-se-x-ll/Dalarna/barn--gravid/att-skota-ett-nyfott-barn/plotslig-spadbarnsdod--forebyggande-rad/
  11. Konsumentverket (2026). Leksaker – tips kring säkerheten när du handlar till barn. Konsumentverket, granskad 11 juni 2026. https://www.konsumentverket.se/sakerhet-varor-tjanster/leksaker-konsument/
  12. Alum, R. A. (2024). The Continuing Relevance of Compadrazgo Spiritual Kinship in Latin America. Anthropology News, American Anthropological Association, 3 januari 2024. https://www.anthropology-news.org/articles/the-continuing-relevance-of-compadrazgo-spiritual-kinship-in-latin-america/
  13. Jenkins, K. och Mountain Harte, H. (2011). Traditional Maori Parenting: An Historical Review of Literature of Traditional Maori Child Rearing Practices in Pre-European Times. Te Kahui Mana Ririki. https://www.manamokopuna.org.nz/documents/131/Traditional-Maori-parenting.pdf
  14. Ali, S. A. (2021). Aqiqah. Banglapedia, Asiatic Society of Bangladesh. https://en.banglapedia.org/index.php/Aqiqah