Ókeypis sending 30 daga nøgdsemisábyrgd

Vegleiðingar

Hvussu sá stjørnuhimmalin út ein ávísan dag?

Stjørnuhimmalin ein og hvønn dag kann roknast út upp á minuttin fyri hvønn stað sum helst á jørðini, eisini langt aftur í tíðina. Trý ting skulu til: staðið, dagfestingin og klokkutíðin. Tey avgera, hvørjar stjørnur stóðu beint uppi yvir, hvørjar júst vóru farnar upp í eystri, og hvørjar vóru á veg niður í vestri.

Staður, dagfesting og klokkutíð avgera himmalin

Stjørnurnar standa føstar í mun til hvør aðra. Tað, sum broytist, er, hvar tú stendur, og nær tú hyggur:

  • Staðið. Hvussu langt norðuri ella suðuri tú ert, avger, hvør partur av himlinum yvirhøvur sæst. Úr Tórshavn fer Suðurkrossurin ongantíð upp, og úr Sydney sæst Pólstjørnan ongantíð.
  • Klokkutíðin. Jørðin snarar seg, so allur himmalin snarar seg ein fjórðing av einum stigi hvønn minutt og ein heilan ring á einum samdøgri. Eitt stjørnukort fyri klokkan 22 og eitt fyri klokkan 3 sama nátt vísa ymiskar stjørnur fram við sjónarringinum.
  • Dagfestingin. Stjørnurnar fara upp umleið fýra minuttir fyrr hvønn dag, so náttarhimmalin broytist eftir árstíðunum. Orion fyllir vetrarkvøldini á norðara hálvkúlu og er horvin av kvøldhimlinum, tá ið summarið kemur.

Er himmalin eins á sama degi hvørt ár?

Næstan. Á sama degi og á somu klokkutíð standa stjørnurnar innan fyri umleið eitt stig frá, har tær stóðu árið fyri, tí at kalendarin fylgir sólini. Í einum mannsaldri flyta stjørnurnar seg varla í mun til hvør aðra. Tann seina vaggingin í ás jarðarinnar flytur allan himmalin umleið eitt stig á 72 árum.

Tað, sum broytist frá ári til árs, eru mánin og gongustjørnurnar, sum ferðast millum stjørnurnar. Eitt stjørnukort teknar stjørnurnar og stjørnumyndirnar, so tvey kort fyri sama stað og somu klokkutíð, eitt frá degnum, tú komst í heimin, og eitt frá føðingardegnum hjá tær í ár, vísa somu stjørnur á næstan somu støðum.

Stjørnuhimmalin dagin, tú komst í heimin

Ein dagur langt aftur í tíðina riggar líka væl sum í nátt. Útrokningin hevur brúk fyri staðnum og klokkutíðini har. Tíðarøki og summartíð eru broytt gjøgnum árini, so klokkutíðin verður umroknað eftir teimum reglum, sum vóru galdandi á staðnum tann dagin. Er klokkutíðin ein tíma skeiv, snarar allur himmalin 15 stig; er hon ein minutt skeiv, ein fjórðing av einum stigi.

Minnist eingin júst klokkutíðina, so vel hana umleið. Eitt korter skeivt flytur stjørnurnar minni enn fýra stig, og stjørnumyndirnar verða tær somu.

Hvat um tað hendi mitt á degnum?

Stjørnurnar eru á himlinum eisini um dagin. Sólarljósið fjalir tær. Eitt stjørnukort vísir tær stjørnur, sum stóðu yvir staðnum júst tann minuttin, soleiðis sum tær høvdu sýnst uttan sól, so eitt kort frá einum summarseinnaparti vísir ein fullan himmal.

Soleiðis lesur tú eitt stjørnukort

Eitt stjørnukort vísir allan himmalin yvir staðnum, sum um tú lá á bakinum og hugdi beint upp:

  • Miðjan er punktið beint yvir tær.
  • Kanturin er sjóndeildarringurin allan vegin rundan um.
  • Norður er ovast og eystur til vinstru. Tað sær spegilvent út í mun til eitt kort yvir landið, tí tú hyggur upp og ikki niður.
  • Linjurnar binda saman stjørnurnar í hvørjari stjørnumynd.
Stjørnur og linjurnar í stjørnumyndunum á myrkabláu skívuni á einum stjørnukorti

Pólstjørnan er gott at kanna eftir. Hon stendur eitt sindur omanfyri miðjuna á einum korti fyri eitt stað langt norðuri, og nærri ovara kantinum, jú longur suðuri staðið liggur. Sunnan fyri ekvator er hon undir sjóndeildarringinum og ikki á kortinum.

Soleiðis verður himmalin roknaður út á okkara stjørnukortum

Hvørt kort verður roknað út fyri sítt egna stað, sín dag og sín minutt, tá ið tú gert tað:

  • 5.044 stjørnur, allar ljósari enn magnituda 6, umleið tað, sum ein sær við berum eyga eina myrka nátt. Støða teirra kemur úr Hipparcos-skránni hjá Evropeiska rúmferðarstovninum (ESA).
  • Støðan á himlinum verður roknað út við háttunum í bókini Astronomical Algorithms eftir Jean Meeus, sum er standardverkið fyri hetta slag av útrokningum. Útrokning okkara samsvarar við roknidømini í bókini við í mesta lagi 0,002 stigs muni, og støðan hjá tíggju ljósum stjørnum er kannað eftir í stjørnufrøðiliga dátugrunninum SIMBAD.
  • Tíðarøki og summartíð verða funnin út frá staðnum, við teimum reglum, sum vóru galdandi tann dagin.
  • Støðurnar á stjørnunum eru tær frá árinum 2000. Fyri ein dag innan ein mannsaldur víkja tær frá tí veruliga himlinum við minni enn einum stigi, nakrir fáir millimetrar á plakatini.
  • Mánin, gongustjørnurnar og Vetrarbreytin verða ikki teknað.

Tú kanst kanna eitt kort við einum ókeypis planetarieforriti sum Stellarium: vel sama stað, dag og klokkutíð. Stjørnumyndirnar beint yvir høvdinum og tær við sjóndeildarringin skulu vera tær somu. Eitt forrit, sum vísir himmalin sum eitt kort yvir landið, sær spegilvent út í mun til plakatina.

Eitt stjørnukort frá tínum egna degi

Á einum stjørnukorti frá Lovely Baby Print verður himmalin prentaður við einum ella tveimum nøvnum, dagfestingini, staðnum og hnitum tess, og klokkutíðin kann vísast ella fjalast. Tað hóskar til hvønn dag, tú vilt minnast, frá degnum eitt barn kom í heimin til eitt brúdleyp, ein ársdag, ein føðingardag ella kvøldið, tit hittust. Himmalin fæst sum rundingur, sum ferningur ella yvir alla plakatina, í 50 × 70 ella 70 × 100 cm.

Ger títt stjørnukort

Amboðið letur seg upp beinanvegin. Tú kanst broyta alt, áðrenn tú bíleggur.

30 daga nøgdsemisábyrgd. Vit eru so vís í, at tú fert at elska plakatina hjá tær. Dámar tær hana ikki, taka vit hana aftur innan 30 dagar, og tú tarvt ikki at greiða frá hví. Tú rindar bert fyri aftursendingina. Soleiðis virkar ábyrgdin

Les meira

Vegleiðingar Stjørnukortið Heim Spurningar og svar